Dlaczego kompetencje cyfrowe w laboratorium są dziś kluczowe?

Współczesne laboratoria badawcze i wzorcujące działające zgodnie z PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 funkcjonują w środowisku intensywnego przetwarzania danych. Wyniki badań, dane pomiarowe, zapisy z wyposażenia, dane środowiskowe czy rejestry jakości wymagają nie tylko archiwizacji, ale przede wszystkim analizy, weryfikacji oraz zapewnienia ich integralności (data integrity).

Zgodnie z wymaganiami normy:

  • laboratorium musi zapewnić kompetencje personelu (pkt 6.2),
  • nadzorować dane i informacje (pkt 7.11),
  • zapewnić ważność wyników (pkt 7.7),
  • zarządzać ryzykiem (pkt 8.5).

W praktyce oznacza to konieczność rozwijania kompetencji w obszarze:

  • analizy danych laboratoryjnych,
  • cyfryzacji procesów,
  • automatyzacji obliczeń,
  • wykorzystania narzędzi informatycznych w sposób kontrolowany.

Dokumenty oraz praktyka audytowa Polskiego Centrum Akredytacji (PCA) wskazują, że błędy w przetwarzaniu danych oraz brak nadzoru nad informacją są jednymi z najczęstszych przyczyn niezgodności.

Również organizacje międzynarodowe, takie jak Eurachem i EUROLAB, podkreślają rosnące znaczenie:

  • jakości danych (data integrity),
  • identyfikowalności obliczeń,
  • transparentności procesów analitycznych,
  • walidacji narzędzi informatycznych wykorzystywanych w laboratoriach.

EUROLAB wskazuje jednoznacznie, że cyfryzacja laboratoriów oraz zarządzanie danymi stanowią jedno z kluczowych wyzwań współczesnej akredytacji, a systemy informatyczne – w tym arkusze kalkulacyjne – muszą podlegać nadzorowi, ocenie ryzyka i walidacji.

W tym kontekście Excel przestaje być prostym narzędziem biurowym – staje się elementem systemu zarządzania jakością w laboratorium.

Szkolenia Excel dla laboratoriów – kompleksowa ścieżka rozwoju kompetencji

W odpowiedzi na te wyzwania przygotowano trzy komplementarne szkolenia:

  • MS Excel – średniozaawansowany
  • AI pod kontrolą – ChatGPT + Excel (ISO 17025)
  • Dashboard menedżerski w laboratorium – KPI i analiza danych

Szkolenia te tworzą spójną ścieżkę rozwoju kompetencji w obszarze:
📊 analizy danych
⚙ automatyzacji procesów
🔐 kontroli i weryfikacji wyników
📈 zarządzania laboratorium w oparciu o dane

MS Excel – średniozaawansowany (15h)

Fundament analizy danych w laboratorium ISO 17025

Szkolenie stanowi podstawę pracy z danymi laboratoryjnymi i jest punktem wyjścia do dalszej automatyzacji procesów.

Kluczowe kompetencje:

  • import i strukturyzacja danych,
  • stosowanie funkcji i formuł obliczeniowych,
  • wykorzystanie tabel przestawnych,
  • kontrola poprawności danych,
  • przygotowanie raportów i zestawień.

Znaczenie w kontekście ISO 17025:

Szkolenie wspiera spełnienie wymagań:

  • pkt 7.11 – zarządzanie danymi i informacją,
  • pkt 7.7 – zapewnienie ważności wyników,
  • pkt 6.4 – nadzór nad wyposażeniem (w tym oprogramowaniem).

Zgodnie z wytycznymi EUROLAB, nawet podstawowe narzędzia, takie jak Excel, mogą generować ryzyko błędów, dlatego kluczowe jest świadome i kontrolowane ich wykorzystanie.

AI pod kontrolą – ChatGPT + Excel (ISO 17025)

Weryfikacja danych i kontrola ryzyka w analizie

Szkolenie odpowiada na rosnące wykorzystanie sztucznej inteligencji w analizie danych laboratoryjnych.

Kluczowe kompetencje:

  • tworzenie poprawnych zapytań do AI,
  • weryfikacja wyników w Excelu,
  • identyfikacja błędów i niespójności,
  • budowa arkuszy kontrolnych,
  • dokumentowanie procesu analizy danych.

Znaczenie w kontekście ISO 17025:

  • pkt 7.7 – zapewnienie ważności wyników,
  • pkt 7.11 – nadzór nad danymi i informacją,
  • odpowiedzialność laboratorium za wyniki niezależnie od użytych narzędzi.

Zgodnie z podejściem Eurachem oraz EUROLAB, każde narzędzie wspierające analizę danych musi podlegać weryfikacji, a wyniki muszą być identyfikowalne i możliwe do odtworzenia.

Dashboard menedżerski w laboratorium (12h)

KPI i zarządzanie laboratorium w oparciu o dane

Szkolenie rozwija kompetencje zarządcze i umożliwia wykorzystanie danych do podejmowania decyzji.

Kluczowe kompetencje:

  • definiowanie KPI w laboratorium,
  • budowa dashboardów w Excelu,
  • wizualizacja danych,
  • analiza trendów,
  • raportowanie dla kierownictwa.

Znaczenie w kontekście ISO 17025:

  • pkt 8 – system zarządzania,
  • pkt 8.5 – zarządzanie ryzykiem,
  • pkt 8.9 – przegląd zarządzania.

Podejście to jest zgodne z rekomendacjami EUROLAB dotyczącymi data-driven laboratory management, czyli zarządzania laboratorium w oparciu o dane.

Data integrity i walidacja narzędzi – kluczowy aspekt pracy z Excelem

Jednym z najważniejszych aspektów pracy z danymi jest integralność danych (data integrity).

Dane w laboratorium muszą być:

  • kompletne,
  • spójne,
  • zabezpieczone,
  • identyfikowalne,
  • możliwe do odtworzenia.

Zgodnie z ISO 17025 (pkt 7.11) oraz wytycznymi EUROLAB:

  • narzędzia takie jak Excel muszą być kontrolowane i zabezpieczone,
  • należy zapewnić ochronę przed nieautoryzowanymi zmianami,
  • konieczne jest zarządzanie dostępem do danych,
  • procesy obliczeniowe powinny być weryfikowane i udokumentowane.

EUROLAB wskazuje również, że błędy w arkuszach kalkulacyjnych są jedną z najczęstszych przyczyn problemów jakościowych, dlatego ich stosowanie wymaga odpowiedniego nadzoru.

Cyfryzacja i automatyzacja laboratoriów – kierunek rozwoju

Zarówno Eurachem, jak i EUROLAB podkreślają, że:

👉 cyfryzacja laboratoriów nie jest już wyborem – jest koniecznością

Obejmuje ona:

  • automatyzację obliczeń,
  • cyfrowe zarządzanie zapisami,
  • wykorzystanie narzędzi analitycznych,
  • integrację danych.

Korzyści:
✔ ograniczenie błędów ludzkich
✔ zwiększenie efektywności pracy
✔ lepsza kontrola nad danymi
✔ łatwiejsze przygotowanie do audytów PCA

Dlaczego szkolenia Excel dla laboratoriów ISO 17025 są niezbędne?

Zgodnie z normą ISO 17025:

  • kompetencje personelu muszą być utrzymywane i rozwijane,
  • muszą być adekwatne do wykonywanych zadań,
  • powinny być regularnie aktualizowane i oceniane.

Współczesne laboratorium wymaga kompetencji nie tylko technicznych, ale również:

  • analitycznych,
  • cyfrowych,
  • związanych z zarządzaniem danymi.

Szkolenia Excel dla laboratoriów pozwalają:
✔ zwiększyć jakość danych
✔ poprawić wiarygodność wyników
✔ spełnić wymagania akredytacyjne
✔ usprawnić codzienną pracę

Podsumowanie

Trzy szkolenia:

  • Excel średniozaawansowany – fundament pracy z danymi
  • AI + Excel – kontrola i weryfikacja analiz
  • Dashboardy – zarządzanie i decyzje

tworzą spójną ścieżkę rozwoju kompetencji w laboratorium.

W kontekście wymagań ISO 17025, PCA, Eurachem i EUROLAB, rozwój kompetencji w obszarze analizy danych i narzędzi cyfrowych jest kluczowy dla:

✔ utrzymania akredytacji
✔ zapewnienia wiarygodności wyników
✔ efektywnego zarządzania laboratorium

Excel – odpowiednio wykorzystany – staje się nie tylko narzędziem pracy, ale elementem systemu zapewnienia jakości w laboratorium.

Zapraszamy do naszego Kalendarium i wyszukania optymalnego terminu szkolenia pod Państwa oczekiwania. Przypominamy również, że MS EDU posiada wpis do BUR, który umożliwia Państwu korzystanie z naszych szkoleń z dofinansowaniem z KFS. MS EDU pomaga wypełniać wnioski i przygotowywać wymaganą dokumentację. Zachęcamy do kontaktu z Państwa Urzędami Pracy i zapoznanie się z regionalnymi wymaganiami względem wniosków szkoleniowych finansowanych z KFS.